Bruggenboek Appingedam

APPINGEDAM

 Berend Zwart en Jur ten Hove hebben een boek over de Damster bruggen gemaakt, Daam Overbrugd. Het wordt zaterdag 18 november gepresenteerd in Centrum Kabzeël.

Een bruggenboek, het hoort gewoon bij het waterrijke Appingedam, vinden beide heren. “Als je door Appingedam fietst, realiseer je niet over hoeveel bruggen je eigenlijk heen komt,” merkt Zwart dagelijks. “Je staat er niet bij stil, maar op een relatief klein gebied, heb je er zeventig.” En dan zijn de inmiddels verdwenen bruggen en de nooit gerealiseerde bruggen niet eens meegeteld. Die vinden ook een plaats in het zeer informatieve boekwerk, dat is verlevendigd met heel veel foto’s. Verwoed verzamelaar en oud-gemeentebode Ten Hove had al heel veel historische foto’s tot zijn beschikking, maar heeft er onder andere via Marktplaats nog weer heel bijzondere aan weten toe te voegen. Het meest ingenomen is hij met de foto’s van de twee bruggen over het vroegere Kattendiep. Dat was een noordelijke aftakking van het Damsterdiep die achter de Solwerderstraat langs liep. Het is in 1966 gedempt, mede omdat Appingedam er toch wel heel veel ratten bij kreeg. De loop van het Kattendiep is nog in de patroon van de bestrating terug te vinden. “Er zijn niet veel mensen die dat weten,” vertelt Ten Hove. “Eigenlijk had het Kattendiep nooit moeten verdwijnen, natuurlijk. Het bruggetje naar de overtuinen van de pastoor en de nonnen, waar nu het parkeerterrein van de Action ligt, is toch heel bijzonder. Vanuit het kerkje Nicolaas en het klooster kwamen ze via dat bruggetje in hun tuin, met heel veel fruitbomen. Een paar honderd meter verderop had je de andere houten brug van de Stationstraatschool naar Solwerderstraat-oost.” Veel van dit soort wetenswaardigheden maken Daam Overbrugd een lezenswaardig boek. Oud-onderwijzer en schooldirecteur Berend Zwart deed het schrijfwerk. Samen met Ten Hove ploos hij de archieven door, terwijl ook veel informatie via verhalen van mensen tot hen kwam. “We hebben ook veel aan Bate de Vries van de gemeente Appingedam gehad,” zegt Zwart. “Die is als beheerder van de bruggen ook buitengewoon geïnteresseerd en hij kwam vaak gevraagd en ongevraagd met allerlei materiaal op de proppen.” Het bruggenboek dankt zijn ontstaan aan de jaarlijkse antiquarische boekenbeurs op het kerkplein. De organiserende commissie wilde iets aan het eerste lustrum doen. Het idee ontstond in het derde jaar nadat er een poëziefestval aan het evenement was toegevoegd. “Het leek commissielid Peter de Vos leuk om iets met bruggen te doen,”weet Zwart. “Hij overleed echter in het vierde jaar. Het boek kwam op een laag pitje te staan.” Het idee bleef echter overeind en nadat Jur ten Hove aan de commissie, die verder uit Berend Zwart, Heleen Parent en Bert Takens bestaat, was toegevoegd, werd het opnieuw opgepakt. “We wilden het idee recht doen en zijn aan de slag gegaan,” legt Zwart uit. “We wilden het als een gadget bij de vijfde editie van de boekenbeurs uitdelen. We begonnen vrij pretentieloos aan het karwei, maar door de vele informatie en mooie verhalen en weetjes die we gaandeweg vergaarden, is het toch een echt boekwerk geworden. We hebben gekozen voor beknopte teksten en veel foto’s, ook van de huidige situatie, zodat het voor iedereen een leuk boek is om te lezen.” De 36 grotere bruggen worden behandeld, maar ook de kleine bruggen en bruggetjes, met aparte hoofdstukken voor de kerkenpadbruggetjes, de vier Eemkanaalbruggen (nu zijn er nog twee die op een andere plek liggen), en de verdwenen bruggen. Grappige informatie over de twee fietsbruggen die ooit zijn bedacht - en nooit gerealiseerd – tussen de Dijkstraat en de Solwerderstraat blijft niet achterwege. De brug de Nieuwedieptil, achter de Nicolaïkerk, die ooit plaats moest maken voor de uit Leeuwarden afkomstige Blokhuispoortbrug, is overigens ook nog steeds in Appingedam aanwezig. Er zijn veel mensen die dat niet weten, maar hij staat nu in Oling, een beetje verscholen,” merkt Zwart op. “Hij heeft wel een prachtige naam gekregen, de Godekebrug. Een naam die verwijst naar de oude zeeschuimer Godeke Michael. Ik heb daar een gedicht van 26 coupletten over gevonden. Eentje staat in het boek.” Over het ontstaan van de namen van de bruggen is veel informatie opgenomen. Zoals de Hekel, die verwijst naar de vlasfabriek die van 1904 tot 1961 op het ijsbaanterrein (nu Rootveld) heeft gestaan. Ook de naam Tolhektil (op de grens met Delfzijl) heeft een verhaal, net als de Paasweidebrug waar 1000 mensen, slachtoffers van Georg van Saksen - die gek genoeg een straatnaam gekregen heeft in de Fivelstad - liggen begraven. “Het is ook wel gek dat we het in Appingedam nog steeds hebben over de Oosterdraai en de Westerdraai,” vindt Zwart, terwijl het toch echt sinds 1952 klapbruggen zijn. Zo’n volksnaam is niet zomaar weg.” Een dag na de presentatie, zaterdag 19 november, wordt er een verkoopdag gehouden in het Oude Raadhuis. Daarna is het boek verkrijgbaar bij The Readshop in Appingedam en Delfzijl. De prijs van 15 euro maakt het een leuk decembergeschenk.

Auteur

admin