Tijdschrift gewijd aan katholieke schuilkerken

GRONINGEN

Het januarinummer van het tijdschrift Groninger Kerken, gewijd aan kantholieke schuilkerken, is woensdag aangeboden aan Mgr. G.J.N. de Korte, bisschop van het bisdom Groningen-Leeuwarden.

Het gaat in zijn geheel over katholieke schuilkerken in stad en provincie Groningen in de zeventiende en achttiende eeuw. Groninger Kerken, een uitgave van de SOGK is een kwartaaltijdschrift over alles wat met kerken in Groningen te maken heeft. Anja Groeneveld-Smit die als vrijwilliger historisch onderzoek verricht bij de SOGK, verzorgde de teksten in dit themanummer. Ons Lieve Heer op Solder, op de hoek Oudezijds Voorburgwal en Heintje Hoeksteeg in Amsterdam, is wellicht de bekendste schuilkerk van Nederland. Ze herinnert aan de tijd van de Republiek, vaak geroemd als een periode van tolerantie maar tezelfdertijd een tijdperk waarin het katholieken verboden was hun godsdienst in het openbaar te belijden. Ook in Groningen hielden katholieken na de Reductie van 1594 noodgedwongen heimelijk hun bijeenkomsten: 'op solder' in particuliere woningen en (pak)huizen, vaak ook nog eens gelegen aan achterafsteegjes, maar ook in boerenschuren en borgen. Bij het grote publiek zijn deze plekken amper bekend. Van de schuil- of huiskerken en hun inrichting is maar weinig bewaard gebleven, maar het gebruik en de locaties zijn nog te reconstrueren. Historica Anja Groeneveld-Smit schrijft  over de complexe aanloop tot de Reductie, hoe katholieken in de periode 1594-1798 hun geloof uitoefenden en welke materiële erfenis zij nalieten. Veel kerken in het bezit van de Stichting Oude Groninger Kerken dateren uit de middeleeuwen en hebben daarmee een katholieke oorsprong. Over de kunsthistorische waarde van deze unieke gebouwen en hun inrichting is al veelvuldig gepubliceerd. Maar over de periode daarna, de geloofsuitoefening in het verborgene, is – uiteraard – veel minder bekend. Met deze uitgave hopen de SOGK en samenstellers een bijdrage te leveren aan de diversiteit en kennis van het religieus erfgoed, en de waardering daarvoor, in de provincie Groningen.

Auteur

Bram Noordhuis