De toverkracht van een goed verhaal

WARFHUIZEN - Een goocheltruc staat of valt met een goede presentatie. Voor Hilbert Geerling, vijfvoudig Nederlands kampioen goochelen, is het verhaal eromheen zelfs nog belangrijker dan de truc. “Ik wil voor kinderen kwaliteitstheater maken.”

Hilbert Geerling (53) was een onbekende outsider toen hij in 1995 meedeed aan het Nederlands kampioenschap Goochelen. Zijn act was een klein toneelstuk waarin hij zelf als verhalenverteller de verschillende karakters voor zijn rekening nam en waar de goocheltrucs een vanzelfsprekend onderdeel van uitmaakten. “Ik won meteen de eerste prijs, want wat ik deed hadden ze nog nooit gezien. Dat je er echt een verhaal van maakt dat ook zonder de trucs leuk is om naar te kijken. Dat was echt heel innovatief.”

Berendini

Jaren later won hij de Gouden Speld. “Dat is een soort life time achievement award. In het juryrapport stond dat ik de goochelkunst in Nederland had veranderd.” Geerlings manier van werken had toen al veel navolging gekregen en is inmiddels dus niet meer zo uitzonderlijk. “Maar bij die wedstrijd in 1995 zei iedereen: waar komt die vent vandaan en waarom kan die dit?”

In beantwoording van deze vraag zijn er in elk geval twee mensen die volgens Geerling genoemd moeten worden. De eerste persoon was meneer Barendsma, alias de Grote Barendini, die hij als achtjarige jongen ontmoette. “Hij had een afspraak met mijn moeder bij ons thuis, dat had niks met goochelen te maken. Maar toen hij een bonbonnetje wegtoverde móest ik gewoon weten hoe hij dat deed. Pas na heel erg lang zeuren legde hij het uit. Toen ik een week later, na veel oefenen, voor zijn ogen een gulden wegtoverde, nodigde hij mij uit eens langs te komen bij hem thuis.”

“Het leuke is: hij heeft mij bijna nooit verteld hoe een truc werkt. Hij deed een truc en dan zei hij: ‘Wat denk je?’ Nou, al sloeg je me dood natuurlijk, ik had geen idee. Dan had ik een week om erover na te denken. Ik kraakte mijn hersens. Dan gaf hij soms een hint, waardoor ik uiteindelijk wel aardig in de buurt kwam. En na een jaar kon ik meestal goed de verschillende mogelijkheden aangeven hoe hij het gedaan zou kunnen hebben. Dus wat hij mij heeft geleerd is om als een goochelaar te denken, als iemand die snapt wat er kan en wat er niet kan. En wat alternatieve oplossingen zijn.”

Rasverteller

“Ik zie nu heel veel gasten die goochelaar willen worden en die allemaal op YouTube kijken, want daar wordt bijna alles uitgelegd. Maar dan kan je alleen maar reproduceren, je leert dan niet nadenken. Terwijl als je zelf ook trucs wilt bedenken of wilt kunnen improviseren dan moet je ook kunnen denken als een goochelaar.”

De tweede persoon is een oud-collega, een dramadocent, uit de tijd dat Geerling werkte als wiskundeleraar. Nadat Geerling hem in de lerarenkamer eens vertelde over de optredens die hij af en toe deed voor kinderen, gaf de dramadocent aan in hem een rasverteller te bespeuren. “Hij zei: ‘Bij het eerstvolgende optreden ga je één truc weglaten. Die truc ga je dus niet doen, maar je gaat hem wél vertellen.”

Pauw

Geerling durfde het eigenlijk niet aan, maar besloot het advies toch op te volgen. “Het leuke is: je kan een truc net iets mooier vertellen dan hij werkelijk is. Na afloop hoorde ik bij de uitgang de ouders vragen aan de kinderen: Was het leuk? Ja! En wat deed die meneer dan? Hij had een pauw tevoorschijn getoverd! Nou, dat was de truc die ik niét had gedaan en daar praatten de meeste kinderen over. Hoe bizar is dat?”

Dankzij dit advies ontdekte Geerling zichzelf als verhalenverteller. “Ik deed in die tijd eerst twaalf trucs in een uur. Maar als het moet kan ik nu met vier trucs in een uur toe. Dat verhaal werd dus mijn ding. Veel goocheltrucs in mijn voorstellingen zijn als het ware special effects geworden. Daarvoor krijg je geen applaus, maar mensen zitten wel op het puntje van hun stoel als ik in het verhaal de draak probeer te doden.”

Bij zo’n optreden gaan kinderen iets makkelijker mee in een fantasieverhaal dan de meeste volwassenen, legt Geerling uit. “Maar dat betekent niet dat goochelen voor kinderen makkelijker is. Als jij iets doet waarvan ze denken dat ze weten hoe het werkt dan roepen ze dat gewoon keihard door de zaal heen, terwijl volwassenen gewoon netjes applaudisseren.”

Kliko

Na vele jaren door het land van theater naar theater gereisd te hebben is Geerling sinds dit jaar gestopt met het optreden in theaters. “Ik wil nu meer gaan doen op scholen in Groningen, Friesland en Drenthe.”

Een van de acts die onder andere geschikt is voor scholen is Nico met z’n Kliko. “Het is een combinatie van theater, cabaret een goochelen. Overal waar het over het milieu gaat en afval is Nico met z’n kliko op zijn plek. Bij de actie ‘Groningen schoon dankzij mij’ reed ik echt heel Groningen door, van wijk naar wijk, als beloning voor de mensen die aan het opruimen zijn. Dan ging mijn kliko open: ‘Geinig, nou wat gevonden, een zakdoek. Zit een gat in maar maakt niet uit: hier kan nog snot, daar kan nog snot.’”

“Volwassenen schrikken er soms nog weleens van. Want Nico is brutaal en grof soms. Hij is een beetje meneer Aard, maar dan als een Amsterdamse zwerver. Maar de kinderen weten dat het een toneelstuk is. Hij is bot maar ze vinden hem heel gaaf.”

“Ik vind dat als je op die manier met kinderen omgaat je ze veel serieuzer neemt, dan als je zegt: ‘Dag lief kindje, kom jij maar even hier zitten.’ Dat krijg ik mijn strot niet uit. Ik wil voor kinderen kwaliteitstheater maken, ik hou niet van te makkelijk en te lief.”

Blindentolk

Een tweede reden waarom Geerling is gestopt met het theater, is dat hij meer tijd wil besteden aan zijn werkzaamheden als blindentolk voor Stichting Komt Het Zien. “Ja blindentolk, probeer je daar maar eens iets bij voor te stellen! Heel kort samengevat: In het theater heeft een groep blinden een hoofdtelefoon op. Vanachter geluidsdichtglas vertel ik via een microfoon wat er zich afspeelt. Stel iemand zegt: ‘Je hebt me geraakt’ en daarbij wijst naar zijn hart, dan is dat essentiële visuele informatie die je als blinde anders ontgaat.” Voor even kan een blinde dan dus zien – en zo blijft Geerling aan het goochelen...