Oog voor wat de natuur biedt

HOUWERZIJL

Staan de zeebenen van kruidenkenner en cateraar Janet Frieling niet op het dek van de klipper Najade, dan wandelen ze rond in het door haar geliefde Hogeland. “Ik onthoud altijd precies waar ik welke geneeskrachtige plant zag.”

Drieëntwintig jaar geleden kochten Janet Frieling en haar vriend Hans Vlasbloem een Oostwadzeiler uit 1897: de Najade. Het schip heeft de bevoegdheid om ook op de Duitse Wadden en in Denemarken op de Oostzee te zeilen. Al jaren is het zeilschip niet meer hun woonhuis, maar het hele jaar door voeren ze nog op de Wadden en de Oostzee - tijdens de zeer uiteenlopende activiteiten die ze erop organiseren. Variërend van onder meer teambuildingstochten, schrijfweekenden en Wad-excursies tot kruidenzeiltochten en kookworkshops. Het was op de Najade dat jaren geleden Janet’s passie voor koken werd aangewakkerd. “Toen we voor het eerst groepszeiltochten organiseerden, moest ik opeens koken voor 20 man. Als je dan bijvoorbeeld aanmeerde op een Deens eilandje waar alleen een kleine Spar was, werd je gedwongen om met wat voor handen was toch iets lekkers te koken. Ik leerde daardoor enorm improviseren.” Janet begon naar verloop van tijd zowaar lol te krijgen in het koken. Ze ontwikkelde zich meer en meer op het culinaire vlak en begon langzaam maar zeker ook kookopdrachten aan te nemen die los stonden van activiteiten op de Najade. Wat uiteindelijk uitmondde in het vak van cateraar. Groene Zon Als cateraar onderscheidt ze zich onder meer door biologisch voedsel en een persoonlijke benadering. “In een gesprek vooraf probeer ik erachter te komen wat voor soort persoon iemand is en wat hij of zij graag wil. Dat komt dan zowel terug in hoe ik het eten opmaak als in de rol die ik die dag vervul. De ene keer ben je meer ben je meer vanuit de achtergrond aanwezig en breng je bijvoorbeeld even een kop soep toe naar iemand die slecht ter been is. De andere keer voel je dat mensen het juist op prijs stellen dat je je nog meer actief in de groep begeeft en zelf ook mee-eet. Geen opdracht verloopt hetzelfde.” Toen Janet al enige tijd actief was als cateraar, wilde ze zich meer verdiepen in het gebruik van kruiden in voeding. “Ik ben een kruidenopleiding gaan volgen bij Saskia Nieboer van de Groene Zon in Groningen. In eerste instantie wilde ik meer leren over hoe ik kruiden in voeding kan gebruiken. Maar het bleek dat zij niet alleen gericht was op dat aspect maar ook erg op de geneeskracht van kruiden. Dat was voor mij iets nieuws.” “Ik werd helemaal gegrepen door de kruidengeneeskunde. Daarna ging ik me er steeds meer in verdiepen, onder andere door verschillende opleidingen op dat vlak. Ik begon me vooral te interesseren voor de preventieve werking van sommige planten en kruiden. Een concreet voorbeeld is gember. Gemberthee werkt meteen verwarmend. Dat kan je makkelijk in je voedingspatroon meenemen. Het is niet iets ingewikkelds.” Zintuiglijk “Nu werk ik zelf heel veel samen met Saskia. We geven al meerdere jaren les over kruiden. We vullen elkaar goed aan. Bij haar ligt het zwaartepunt meer bij het medicinale aspect en ik doe vooral het culinaire stuk. We organiseren onder andere een vijfdaagse Summerschool in Groningen. We trekken er dan op uit in de natuur en geven ideeën wat je met wilde kruiden kan doen. Ook organiseren we kruidenreizen naar Zwitserland en Griekenland.” Kenmerkend aan de kruidenworkshops van Janet, die ze overigens ook zelfstandig geeft zonder Saskia Nieboer, is de praktijkgerichtheid: “Ieder mens leert verschillend. Ik leer heel erg zintuiglijk. Dus ik onthoud iets omdat ik het geroken, geproefd of gevoeld heb. Zo probeer ik ook mijn lessen te geven.” Genieten Veel deelnemers geven aan dat een dergelijke workshop hun manier van kijken naar de natuur verandert. “Neem nou populierenbomen. Die laten in deze tijd heel veel takken vallen. Aan die takken zitten plakkerige knoppen. Daar zit propolis in, wat bijen gebruiken om hun kast te beschermen tegen ziektes. Die knoppen kan je verzamelen en dan kun je er een tinctuur van maken. Wat dus heel goed helpt als weerstandsverhoger. Ik weet dat meerdere mensen die ik dat heb geleerd, daarna zeggen: Ik kan echt niet meer normaal een wandeling maken, want ik zie nu overal die knoppen.” “Zelf onthoud ik altijd precies waar ik welke geneeskrachtige plant zag. Als we ergens lopen waar ik eerder ben geweest weet ik: daar is de wilde lijsterbes en een eindje verderop is wolfsklauw... Ik heb een soort kaart in mijn hoofd van planten. Als ik iets niet herken zoek ik het soms op, maar ik kan het ook goed loslaten als ik iets niet weet. Dan ben ik alleen maar aan het genieten.” Vrijheid “Als je oog krijgt voor wat de natuur te bieden heeft, dan wordt je blik verwijd. Dat vind ik een heel leuk stuk van dit werk. Overigens kan ik niet de blik van een cursist openen. Dat moet iemand zelf doen. Maar als iemand enthousiast wordt, is dat wat natuurlijkerwijs gebeurt.” “Als we tijdens zo’n wandeling kruiden hebben geplukt, gaan we daarna ergens zitten en maken we er iets van. Bijvoorbeeld kruidenzout, of ik heb wat citroen, olijfolie en een handsnijder mee en dan bereiden we iets dat we op een toastje smeren.” Er zijn verschillende plekken in Noord-Groningen waar Janet dan graag wandelt. “De NAM-locatie tussen Grijpskerk en Zoutkamp is een leuke plek, maar ook het Lauwersmeergebied of bij Kloosterburen achter de dijk op de kwelder. Ook wandel ik uiteraard veel hier rondom Houwerzijl.” En natuurlijk zal ook het water altijd blijven trekken. “Ik ben niet echt een schipper zoals Hans dat wel is. Hij heeft meer de zeilpassie. Wat voor mij belangrijker is, is het vrijheidsgevoel op het water. Ja, dat is het. Bij alle verschillende dingen die ik onderneem in mijn leven, kan ik niet zonder dat gevoel van vrijheid.” Tekst: Arjen J. Zijlstra

Auteur

Arjen Zijlstra