Burgemeester Bakker uit zorgen over financiering scholen

BEDUM

De Tweede Kamercommissie van Economische Zaken bracht vrijdag een bezoek aan het aardbevingsgebied. Daarbij is Bedum ook aangedaan. De commissieleden bezochten basisschool De Regenboog die mogelijk bouwkundig wordt versterkt.

Voorafgaand aan het bezoek lunchten de parlementariërs in het Trefcentrum in Bedum. Daar ging burgemeester Henk Bakker in op de problematiek van de Bedumer scholen en die in andere bevingsgemeenten. Hier volgt zijn relaas: 'In de gemeenteraad van Bedum is op 19.11.2015 het MJP (Meerjarenplanning) van de NCG (Nationaal Coördinator Groningen) uitvoerig besproken. Het overheersende gevoel was dat we met het MJP eindelijk houvast hebben. Dat de opgave, de koers, globaal en in samenhang, in beeld zijn. Maar tegelijkertijd was er sprake van onbehagen: we weten immers nog lang niet alles. De contourenkaart van het KNMI en het risicorapport van de NAM gaven én geven bijvoorbeeld bepaald geen eenduidig beeld over de veiligheid in het gebied buiten het zogenaamde episch centrum. Het beeld over veiligheid en risico’s is er met de rapporten van Meijdam en SodM (Staatstoezicht op de Mijnen) van december zeker niet scherper, helderder en duidelijker op geworden. Die ruimte voor interpretaties voedt hier onzekerheid; die leidt in de regio tot zorg en onrust. En dat zien we met name in het vraagstuk van veiligheid en risico’s in meer dan 100 schoolgebouwen in de bevingsgemeenten terug. Zeven daarvan staan in deze gemeente, Bedum. Het MJP is, in de vorm zoals die nu in de Kamer voorligt, met name op het punt van de schoolgebouwen aangepast. Daarop is door gemeenten aangedrongen. In het huidige MJP staat nu: “de minister stelt vast dat er aanvullende middelen nodig kunnen zijn om, waar bestaande budgetten en overheidsbegrotingen tekort schieten, toch toekomstbestendig te investeren”. Dat is een mooie formulering die ruimte laat en ook perspectief biedt, maar die uiteindelijk geen zekerheid of concrete dekking verschaft. We zijn samen met de NCG bezig om middelen te zoeken om een elk geval een begin te maken en daarmee te voorkomen dat de aanpak van schoolgebouwen in Bedum en vervolgens ook in andere gemeenten stil komt te liggen. We zijn het in de regio unaniem eens over de vereiste aanpak om onze scholen bevingsbestendig te maken. Er is ook een breed draagvlak om – nu de gelegenheid zich voordoet – tegelijkertijd te investeren in toekomstgerichtheid en duurzaamheid. Een kans die we graag willen benutten om niet alleen aardbevingsbestendig maar ook toekomstbestendig te zijn. De NAM staat voor de bevingsbestendigheid. Moet daar ook voor staan. Maar daarbij rekent het bedrijf voortdurend naar zich zelf toe; bijvoorbeeld bij de toepassing van de groene dan wel witte NPR en ook bij de buitengebruikstelling van schoolgebouwen. Hiermee wordt de rekening voor de gemeente steeds hoger. De investeringen in toekomstgerichtheid en duurzaamheid dreigen voor rekening van de gemeente te komen. En hier bovenop komen ook nog eens de lasten en de risico’s van de bestaande boekwaarde van de onderwijsvoorzieningen. Natuurlijk willen gemeenten investeren in toekomstbestendig onderwijs. Maar de optelsom van dat wat de NAM niet wil betalen, kan met geen mogelijkheid door gemeenten worden opgebracht. Stelt u zich voor: normaal gesproken hebben we in Bedum eens in de 20 jaar een omvangrijke onderwijshuisvestingsklus. We worden nu geconfronteerd met vijf grote klussen in een tijdsbestek van enkele jaren! Daarbij staan we onder grote druk. Die druk wordt veroorzaakt door deskundigen die duidelijk maken dat er geen voorspellingen kunnen worden gedaan over de onrust in de bodem na 5 jaar. Die druk wordt ook veroorzaakt door ouders die nu meteen, of liever nog gisteren, hun kinderen in tijdelijke, in hun ogen wél veilige huisvesting ondergebracht willen zien. Die onrust nemen wij serieus. Ik wil dit met enkele cijfers verduidelijken. De Bedumer begroting omvat in totaal zo’n 20 ME'(miljoen euro). Het grootste deel is niet beïnvloedbaar. De totale investering in onze schoolgebouwen door de bevingen wordt ruwweg geschat op zo’n 13 ME. Daarvan neemt de NAM 9 ME voor rekening. Wat dan rest, is een gemeentelijke investering van tenminste ruim 2,0 ME en daarnaast 2,0 ME voor verrekening van de boekwaarden van de schoolgebouwen. Dat is voor Bedum domweg niet te doen. Als we die gegevens vertalen naar ruim 100 schoolgebouwen in de hele regio dan betekent dat een totale investering van zo’n 350 ME. Op basis van de gemaakte afspraken neemt NAM daarvan ruim 190 ME voor zijn rekening. De gemeenten worden dus geconfronteerd met een investering die, zoals het er nu uit ziet, rond de 150 ME dreigt te gaan belopen. Zulke investeringen zijn niet te behappen zonder vergaande bezuinigingen. We kunnen de plannen ook niet schrappen; dan wordt het beeld van ‘geld boven veiligheid’ wel heel duidelijk bevestigd. Die investeringen komen dan bovenop de forse bezuinigingen die al eerder zijn doorgevoerd. Dit kan niet anders dan gevolgen hebben voor de inwoners. Die krijgen het dubbelop voor de kiezen: naast de gevolgen van de reguliere bezuinigingen moeten ze óók nog eens opdraaien voor de gevolgen van de gaswinning, onder meer voor hun onderwijsvoorzieningen. En dat nog los van dat wat zij in meerdere opzichten in negatieve zin aan de gaswinning overhouden. Dat kan niet. Dat wil ik ook niet op het dorpsplein uitleggen. U krijgt dat ook niet voor elkaar! Er zijn akkoorden tussen bevingsgemeenten en Den Haag. De strekking daarvan is dat de extra lasten als gevolg van de bevingen niet voor rekening van de gemeenten mogen komen! Maar dat dreigt nuwel te gebeuren. Los daarvan: een andere, betere verdeling van lusten en lasten van de gaswinning is bittere noodzaak. En daarom misstaat enige generositeit en souplesse bij de inlossing van de schuld aan de Groningers bepaald niet! Dat helpt tenminste aan het herstel van vertrouwen! Ik wijs tenslotte op de vergoeding van tientallen miljoenen voor het bevingsbestendig maken van het Forum; een nieuwe culturele, publiek trekkende voorziening in de stad Groningen. Met die ruime financiële bijdrage is op zich niks mis, ook niet achteraf, want nieuwbouwprojecten mogen door bevingen niet stagneren en bij twijfel moet je de verstandige en op dat moment noodzakelijke dingen doen. In feite staan wij met de scholen in dezelfde situatie. Dan kan het niet zo zijn dat wij anders worden behandeld en het forse prijskaartje voor het veilig maken van onze scholen in het gebied tussen episch centrum en stad – en dus ook in Bedum - bij de gemeenten wordt neergelegd. Daarom vraag ik u, in uw beoordeling van het MJP, er bij de minister op aan te dringen aanvullende middelen beschikbaar te stellen om de kansen mogelijk te maken die er nu liggen voor de scholen.

Auteur

Bram Noordhuis